AI-ondersteuning

AI doet in dit platform veel werk, maar onder twee harde voorwaarden: beweringen moeten onderbouwd zijn en een mens beslist wat telt.

Grounding: onderbouwd met het dossier

"Grounding" betekent dat een AI-uitspraak terug te voeren is op materiaal dat de klant zelf heeft aangeleverd. Zodra je documenten aan het dossier toevoegt, worden die opgeknipt in samenhangende tekstblokken en doorzoekbaar gemaakt op betekenis (niet alleen op trefwoord).

Vraagt een werkblad om een AI-voorzet, dan zoekt het systeem eerst de relevante passages op en geeft die mee als context. Drie dingen zijn daarbij van belang: één grens van het systeem, en twee eigenschappen die dit onderscheiden van een gebruikelijke zoek-en-genereer-opzet.

Een begrensde selectie. Er gaat een selectie passages mee, niet het hele dossier — de best scorende. Bij extraheren groeit het aantal mee met de omvang van het dossier, tot 24 stukken, en een groot document verdringt een klein, passend document niet. Wat het beste past, gaat mee.

Een expliciete "geen bewijs"-uitkomst. Levert de zoekactie niets op — omdat er niets doorzoekbaars in het dossier staat — dan zegt het systeem dat, in plaats van een bevinding over het dossier te verzinnen. Wat er dan wél gebeurt hangt af van de handeling: extraheren kijkt uitsluitend naar het dossier en levert dan niets; genereren mag algemene kennis en de overige context van het canvas gebruiken, herkenbaar gemarkeerd. Dat geldt sinds eind augustus 2026 ook voor missie, visie en ambitie: een voorzet steunt dan op de projectgegevens en de andere kernvelden, met de regel erbij waar hij op steunt — een startpunt, geen bevinding over de organisatie. Alleen als er helemaal geen context is, zegt het werkblad dat.

Alleen brondocumenten tellen als bewijs. Eerder gegenereerde AI-tekst kan nooit terugkomen als "bron" voor een volgende generatie. Dat voorkomt dat een aanname zichzelf gaandeweg promoveert tot feit.

De bewijsketen: verwijzingen die gecontroleerd worden

Doet AI een bewering, dan moet ze verwijzen naar het specifieke fragment waarop die steunt. De server controleert vervolgens of dat fragment daadwerkelijk in de aangeboden set zat.

Dat onderscheid is essentieel. Een model vragen "geef je bronnen erbij" levert plausibel ogende verwijzingen op die niemand narekent. Hier wordt elke verwijzing geverifieerd, en een verwijzing die niet klopt wordt geweigerd of zichtbaar gemarkeerd — afhankelijk van wat op die plek verstandig is:

• In rapportage wordt de generatie hard geweigerd; een rapport met een verzonnen bron is erger dan geen rapport.
• Op de werkbladen blijft het item staan maar wordt het gemarkeerd als niet-herleidbaar, zodat één zwakke verwijzing niet een hele batch nuttige suggesties weggooit.

Het resultaat is een bronverantwoording: per bewering zichtbaar uit welk bestand en welke pagina het bewijs komt. Die verwijzing blijft leesbaar, ook als het onderliggende document later opnieuw wordt geïndexeerd.

Drie handelingen, overal dezelfde

Elke AI-knop op een werkblad is een van drie handelingen, met een eigen teken en een eigen woord:

Handeling	Wat ze doet	Waar ze uit put
Extraheren	Haalt op wat er in het dossier staat, niets erbij	alleen het dossier
Genereren	Schrijft een voorzet waar het werkblad nog leeg is	dossier, werkblad en algemene kennis
Verbeteren	Herschrijft tekst die er al staat, zonder nieuwe inhoud	de tekst zelf

Dat de AI iets doet, zie je: elke AI-knop toont tijdens het werk het werkwoord, een lopende teller en de gebruikelijke duur, en zegt het als het langer duurt. Op de werkbladen waar voorstellen één voor één binnenkomen, verschijnen ze als kaartje zodra het model ze schrijft en staan ze al bewaard. Wegklikken of verversen terwijl er een voorstel loopt dat nog niet bewaard is, vraagt eerst om bevestiging.

Een voorstel draagt zolang je nog moet beslissen zichtbaar waar het vandaan komt — uit het dossier, uit wat elders op het canvas staat, of uit algemene kennis. Accepteer je het, dan verdwijnt dat teken van het scherm en wordt de herkomst met de tekst mee opgeslagen, zodat later na te gaan blijft waar een zin op steunt.

Dat geldt ook als AI een formulier invult. Vult het de velden van een proces uit het dossier, dan is dat een voorstel: Bewaar accepteert het, Annuleer verwerpt het.

Wat de AI van je project weet

Bij het genereren gaan de gegevens van de intake en het canvas mee als context: scope, sector, type transformatie, omvang, land en aanleiding, de centrale vraag, de urgentie, wat al eerder is geprobeerd, het beoogde resultaat, de criteria voor «geslaagd als», wat binnen en buiten de scope valt, de horizon, de uitgangspunten en de lopende programma's, en wat je al op het canvas hebt vastgelegd (missie, visie, ambitie en strategische thema's). Dat geldt voor de genereeropdrachten, de One-pagers en de AI-hoofdstukken van de rapporten. De namen (organisatie, trekker, betrokkenen), de planning, het budgetkader en de werkafspraken gaan niet mee. De AI kent de datum van vandaag, dus een voorgestelde verbeteractie ligt niet in het verleden, en ze schrijft in de taal van het canvas, ook als het dossier in een andere taal is. Die taalregel staat op twee plekken in elke opdracht en geldt standaard voor alle modellen, ook voor modellen die eerst nadenken.

Dubbele issues samenvoegen

Op de analysewerkbladen stelt de AI bij het genereren van clusters ook voor issues samen te voegen die hetzelfde zeggen. Accepteren vervangt ze door één issue en de originelen blijven bewaard in een archief; afwijzen laat alles staan.

Waar de grens ligt

Herkomst is een gemak, geen keurmerk. Het is prettig om te weten waar een zin vandaan komt; de zekerheid dát de zin klopt, is en blijft het oordeel van de consultant die hem accepteert. Het platform bewaart per geaccepteerde tekst uit welke bron hij kwam en of hij letterlijk is overgenomen of afgeleid, en toont dat waar het nut heeft — bij het nalopen vóór je iets deelt, en in de bronverantwoording achteraf. Het platform beoordeelt niet of een bron gelijk heeft, en het vervangt geen vakinhoudelijke toets. Er is één plek waar we wél streng zijn: wat de consultant richting zijn klant brengt. Een rapport dat gegenereerd wordt en ongelezen naar een klant gaat, is niet hoe dit product bedoeld is; daarom vraagt elk rapport vóór het downloaden één keer om je bevestiging dat je de inhoud hebt nagekeken, en staat het oordeel in een eigen document dat je bewust samenstelt, en niet verstopt in een weergave.

De review-poort: een mens beslist

Elk AI-voorstel verschijnt herkenbaar als voorstel — nooit als onderdeel van de analyse zolang jij het niet hebt geaccepteerd. Je hebt telkens dezelfde drie keuzes:

Actie	Wat er gebeurt
Accepteren	Het voorstel wordt definitief onderdeel van de analyse.
Bewerken	Een vooringevuld formulier opent; je past aan en accepteert daarna.
Verwerpen	Het voorstel verdwijnt.

Dit patroon is platformbreed uniform. Een AI-functie die er stilzwijgend van afwijkt, geldt als een ontwerpfout — niet als een handige kortere weg. Dat is wezenlijk zodra je je conclusies moet verantwoorden: wat in het eindrapport staat, is aantoonbaar door een mens goedgekeurd.

Welk model draait er

Welke modellen de AI gebruikt, staat in beheer en niet in de code, en een nieuw model draait eerst mee op een proefbank voordat het in gebruik gaat. Zie De AI-laag.

Waar AI wél en niet aan te pas komt

AI doet	AI doet niet
Documenten samenvatten en er gegevens uit halen	Beslissen wat waar is
Losse issues clusteren tot thema's	Zelfstandig data opslaan
Voorzetten schrijven voor thema's, principes, vermogens	Een missie of visie verzinnen zonder enige context over de organisatie
Samenvattingen, bevindingen en advies opstellen in de rapportage	Eigen eerdere output als bron gebruiken
Samenhang en tegenstrijdigheden signaleren	Het oordeel overnemen

Het oordeel woont in de rapportage

Tot begin september 2026 had elk werkblad een inzichten-venster: een AI-analyse als leesdocument, zonder knoppen. Dat venster is weg. Het oordeel — bevindingen, dwarsverbanden, advies — krijgt een eigen document per werkblad in de rapportage, naast het werkblad­rapport dat alleen weergeeft en de managementsamenvatting die alleen beschrijft. Zo blijft de grens scherp: wat in de werkruimte staat is door een mens goedgekeurd; wat een oordeel is, staat als oordeel in een document dat je bewust naar een klant brengt.